Anadolu’da Türk hakimiyetini altında yaşayan iki farklı din ve etnisiteye sahip topluluk görülüyor; Ermeniler ve Nesturiler. Birinci Dünya Harbi sıralarında, üzerinde en fazla oynanan topluluk Nesturiler olur. 

1915’te Ruslarla, 1920’de İngilizlerle bir olup Osmanlı’ya saldırır. Nesturilere verilen söz, ayrı bir Asur devleti çizgisinde gelişir. Bu devletin sınırları Güneydoğu Anadolu üzerinde çizilir. 

Bu bölge, 1806-1846 Baban-Soran-Bedirhan coğrafyasıdır, yani Barzan. Beklenen hedef ise değişmez; Asya ile Anadolu’nun bağını tampon devletlerle kesebilmek. İngiltere ve Rusya’nın bu çabaları sonuç vermez. 

Bir kadim topluluk tarihten böyle silinip gider. 1900’ların İngiltere ve Rusyası, yine de hedefinden ayrılmayacak, yeni oyuncularla yoluna devam edecektir.

Konumuza dönelim…
,İstanbul’daki Haliç toplantılarından bir sonuç alınamamış ve Musul Meselesi, İngilizlerin talebi üzerine Cemiyeti Akvam’a götürülmüştü. Türkiye’den bir heyet Cenevre’ye giderek görüşmelere başlamıştı. 

Nihayetinde Cemiyet bu meseleyi bir komisyona havale etmişti, bunları biliyoruz. Sonrasında konu, Macar, Belçikalı ve İsveçli temsilcilerden oluşan üçlü komisyonun önüne bırakılır. 30 Eylül 1924, komisyon kurulur. 13 Kasım 1924’te, göreve başlar. İlk toplantı Londra’da yapılır. 16 Ocak 1925’te, Bağdat ve Musul’da toplanan komisyon raporunu Cemiyeti Akvam’a gönderir.

 Rapor şöyle kaleme alınır;
“1928 yılında bitecek olan İngiliz manda yönetiminin 25 yıl daha uzatılması ve Kürtlere özerklik verilmesi…”
MUSUL’U NASIL KAYBETTİK

21918-1923 arası geçen yıllarda, Cumhuriyet’in kurulmasıyla Hakkari bölgesi Türk sınırları içinde kaldığından, İngiliz/Nesturiler sayılan emellerini gerçekleştiremediler. 1923 yılı itibariyle Musul bölgesindeki İngiliz karşıtı direnişler kırılmıştı ancak Kürtlerin büyük tepkisi üzerine, bölgede bir Nesturi devleti yine kurulamamıştı.

Musul Sorunu Lozan’da çözülememişti ve Mustafa Kemal’in tüm dikkatleri Musul üzerindeydi, İngilizler de bunun farkındaydı. Bu son durumda İngilizlerin yeni bir strateji geliştirmekten başka çaresi kalmamıştı…Musul’u elde tutmak isteyen İngilizler, bu Nesturiler üzerinden yeni bir proje hazırladı.

Bu projeye göre, Nesturiler Türk sınırından sessizce sızarak eski yerlerine ulaşabilecekti. Proje uygulandı ve birçok Nesturi Hakkari’deki eski yerlerine geri dönmeyi başardı. İranlı Nesturilerden bir grup Bağdat üzerinden Urumiye’ye ulaşmaya çalıştı ama bölgedeki aşiretlerin şiddetli direnişi nedeniyle bu hattı geçemedi.

Ancak 1922’de, İran orduları Kürt aşiretlerini bölgeden çıkarınca, bu kente dönüp yerleşmeyi onlar da başaracaklardır. Musul’a yerleşen Nesturilere gelince, daha önce oluşturulan Nesturi taburları yeniden düzenlendi ve İngiliz yönetimindeki Irak ordusunun bir parçası haline getirildi .

Sonuçta, 1924 yılı itibariyle Nesturiler üç ana merkezdeydi; Hakkari, Musul ve Urumiye. Bu üç kent birbirlerine komşuydu yani olası bir ayaklanmada birbirlerini destekleyebilecek kadar yakındı.Türkiye Musul sorununun çözümü için görüşmelere başladığında, Nesturi tablosu işte böyleydi ve şimdi konumuz olan Nesturiler, işte bu Nesturilerdi…

Bunlar da İlginizi Çekebilir

SARIZEYBEK MEDYA

Güncel Haberwww.sarizeybekhaber.com.tr
Güncel Araştırmawww.bilgeturksam.com
Video Haberwww.sarizeybek.tv
Özel Haberwww.erdalsarizeybek.com.tr
KİTAPwww.sarizeybekhaber.com.tr
ÖZGEÇMİŞİ