Ana Sayfa
07 Aralık 2016 ( 71 görüntülenme )

İSRAİL Nasıl Bir Ülkedir?

İsrail'de günlük yaşam, sosyo-kültürel yapı, ekonomi, inaçlar ve kutsallar...

İsrail

İsrail nedir, sorusuna bir cevap bulmak için pek fazla uzağa gitmeye gerek yoktur. Yahudi resmi kaynakları tarafından hazırlanmış olan metinlere bir göz atmak kafidir [1] :

Bugün İsrail’de 7 milyondan çok insan yaşamaktadır; 5,4 milyon kadar Yahudi ve 1,4 milyon kadar Arap.  İsrail Devletinin toplam alanı 22.145 km karedir.

Bunun 21.671 km karesi toprak alanıdır. İsrail’in uzunluğu 470 km, en büyük genişliği ise 135 km.dir. Ülke, kuzeyde Lübnan ile, kuzeydoğuda Suriye ile, doğuda Ürdün ile, güneybatıda Mısır ile, batıda Akdeniz ile çevrelenmiştir.


İsrail

Yahudiye Tepelerinde yer alan Kudüs, 3.000 yıl önce Kral Davut’un burayı krallığının başkenti yaptığı günden beri Yahudi halkının tarihi, manevi ve milli merkezi olup hükümet merkezi ve İsrail’in başkentidir.


İsrail’in resmi devlet arması

Din ve gelenek ile, kutsal yerler ve ibadethaneler ile kutsallaşan bu şehre dünyanın her yerindeki Yahudiler, Hıristiyanlar ve Müslümanlar tarafından hürmet edilir.

1860 yılına kadar Kudüs dört mahalleden – Yahudi, Müslüman, Ermeni ve Hıristiyan mahalleleri – oluşan duvarlı bir şehir idi. O dönemde, şehrin nüfusunun çoğunluğunu oluşturan Yahudiler duvarların dışında yeni mahalleler kurmaya başladılar.

Bu yeni mahalleler çağdaş Kudüs’ün çekirdeğini teşkil etmekteydi. Otuz yıl süren Britanya Manda idaresi (1918-48) devrinde, şehir tedrici olarak Osmanlı İmparatorluğunun (1517–1917) ihmal edilmiş bir taşra kasabası olmaktan çıkarak her biri orada yaşayan, belirli topluluğun karakterini yansıtan ve birçok yeni mahalleyle gelişip büyüyen bir metropol haline geldi.

Yeni kurulan İsrail Devletine karşı Arap saldırısının ardından, şehir İsrail ve Ürdün yönetimleri altında bölündü (1949) ve  bundan sonraki 19 yıl boyunca beton duvarlar ve dikenli teller bir kesimi diğerinden ayırdı. 1967 Altı Gün Savaşı neticesinde şehir yeniden birleşti. Günümüzde İsrail’in en büyük şehri olan Kudüs 730.000’dan fazla bir nüfusa sahiptir.

 Hem eski, hem de çağdaş bir şehir olan Kudüs, kültürler ve milliyetlerin, dindar ve laik hayat tarzlarının bir karışımını temsil eden sakinleriyle çeşitlilik arz eden bir kenttir. Onun devamlılığı ve canlılığına şahitlik eden, itinayla restore edilmiş tarihi mekanlar, iyi düzenlenmiş yeşil sahalar, modern ticari bölgeler, sanayi parkları ve genişleyen banliyöler ile, geçmişini koruyan ve geleceğini inşa eden bir kenttir.

İsrail’in kırsalına gelince, değişik boyutlardaki köylerde esas olarak Araplar ve (ülke nüfusunun yüzde 1,7’sini teşkil eden) Dürzîler oturmaktadır. Toprak ve evler özel mülkiyet altında olup çiftçiler ürünlerini kendileri yetiştirmekte ve pazarlamaktadır.

Arap kesimindeki bir azınlık olan, geleneksel göçebe Bedevi Araplar (170.000 kişi oldukları tahmin edilir), geleneksel bir toplumdan yerleşik modern bir hayat tarzına geçişi yansıtan bir kentleşme sürecinden geçmektedirler.

 Modern çiftlik anlamında, Kibutz kararların üyeler tarafından alındığı, taşınmaz mallar ve üretim araçlarının topluluk mülkiyetinde olduğu, kendi kendine yeterli sosyal ve ekonomik bir ünitedir. Günümüzde nüfusun yüzde 1,7’si 267 kibutz içinde yaşamaktadır. Kibutz ekonomisinin farklı dallarında üyeler arasında işler paylaştırılır.


Bir Kibutz

İsrail tarımının geleneksel olarak belkemiğini teşkil eden kibutzlar günümüzde sanayi, turizm ve hizmet faaliyetleriyle gitgide daha çok uğraşmaktadır. Birçok kibutz geleneksel kolektif yaklaşımlarını değiştirmişler ve özelleştirmenin muhtelif aşamaları içindedirler.

Moşav her ailenin kendi çiftliğine ve hanesine baktığı bir kırsal yerleşimdir. Geçmişte, işbirliğinin kapsamı satın alma ve pazarlama işlerine uzanıyordu; bugün ise moşav çiftçileri ekonomik açıdan daha bağımsız olmayı seçmişlerdir. 441 moşav ülke nüfusunun yüzde 3,4 kadarını oluşturmakta ve tarımsal üretimin büyük kısmını sağlamaktadır.

Yişuv kehilati (cemaat yerleşimi) yeni bir kırsal yerleşim şeklidir. Mevcut olan 107 cemaatten her biri yüzlerce aileden oluşur. Her ailenin ekonomik hayatı tamamen bağımsız olmakla ve üyelerin çoğu cemaatin dışında çalışmakla beraber, üyelerin cemaat hayatına gönüllü katılım seviyesi çok yüksektir. Cemaatin merkezi yönetim organı olan ve hane reislerinden oluşan Genel Kurul, yıllık toplantısında cemaatin bütçesini tespit ve kabul eder.

Yönetim ve denetim komiteleri yanında, eğitim, kültür, gençlik, maliye ve benzeri konularla ilgilenen çalışma grupları vardır. Ücretli bir sekretarya teşkilatı, seçilmiş organların kararlarına göre, cemaatin günlük işlerini yürütür. Yeni üyeler ancak cemaatin tasdikiyle kabul edilirler.

İsrail toplumu birçok etnik, dini, kültürel ve sosyal kökenlerden gelen son derece çeşitli bir nüfus yapısına sahiptir. Kökleri uzak geçmişte fakat yeni bir toplum olan İsrail’in birleşme, kaynaşma ve evrimleşmesi hâlâ devam etmektedir.

İsrail birçok etnik, dini, kültürel ve sosyal kökenlerden gelen son derece çeşitli bir nüfus yapısına sahiptir. Kökleri uzak geçmişte fakat yeni bir toplum olan İsrail’in birleşme, kaynaşma ve evrimleşmesi hâlâ devam etmektedir. 7,1 milyonluk nüfusunun yüzde 75,8’i Yahudi, yüzde 19,9’u Arap (çoğu Müslüman) ve geri kalan yüzde 4,3’ü Dürzî, Çerkez ve dine göre tasnif edilmeyen başka gruplardır. Toplum nispeten gençtir ve sosyal ve dini bağlılık, politik ideoloji, ekonomik girişkenlik ve kültürel yaratıcılık niteliklerini taşır. Bunların hepsi onun devam eden gelişmesine ivme kazandırır.

  
 İsrail Parlementosu, Knesset.

İsrail nüfusunun yüzde 24 kadarını oluşturan 1,7 milyon insan Yahudi değildir. Bunlar, topluca İsrail’in Arap vatandaşları olarak tarif edilmekle beraber, her biri ayrı özelliklere sahip, esas itibariyle Arapça konuşan, farklı gruplardan oluşmaktadır. Müslüman Araplar, bir milyona yakın olup, çoğu Sünni’dir ve yarıdan fazlası ülkenin kuzeyinde olmak üzere esas olarak küçük şehirler ve köylerde otururlar.

Bedevi Araplar, (170.000 civarında oldukları tahmin edilir) bunlar da Müslüman olup 30 kadar aşirete mensupturlar. Bu cemaatin çoğunluğu güneyde geniş bir alana yayılmıştır. Eskiden göçebe çobanlar olan Bedeviler günümüzde aşiret yapısından yerleşik bir toplum yapısına geçiş sürecindedir ve kademeli olarak İsrail’in işgücüne katılmaktadır.

Hıristiyan Araplar, sayıları 117.000 civarında olan bu cemaat esas itibariyle, Nasıra, Şfar’am ve Hayfa dâhil olmak üzere, kentsel alanlarda yaşamaktadır. Bunların çoğunluğu Yunan Katolik, Yunan Ortodoks ve Roma Katolik kiliselerine mensuptur. Ancak, başka mezhepler de nominal olarak temsil edilir.

Dürzîler, kuzey İsrail’deki 22 köyde yaşayan, Arapça konuşan, 117.000 civarında bir nüfusa sahip ayrı bir kültürel, sosyal ve dini cemaat teşkil ederler. Dürzî dini yabancılara açık olmamakla beraber, mensuplarının içinde yaşadıkları ülkenin hükümetine tam bir sadakatini öngören takiye kavramı onun felsefesinin bilinen bir yönüdür.

Çerkezler, kuzeydeki iki köyde toplaşmış yaklaşık 3.000 kişiden oluşurlar; daha geniş Müslüman cemaatinin ne Arap kökenini, ne de kültürel geçmişini paylaşmadıkları halde, Sünni Müslüman’dırlar. Ayrı bir etnik kimliği sürdürmekle beraber, İsrail’in ekonomik ve milli işlerine katılırlar, fakat ne Yahudi toplumuna, ne de Müslüman cemaatine asimile olmazlar.

Kutsallar ülkesi İsraail’de her mekân ve tapınak onun kendi yetkili dinsel makamı tarafından idare edilir. Erişim ve ibadet hürriyeti kanunla temin edilmiştir.

Başlıca kutsal yerler:

Yahudi:

İkinci Tapınak döneminden Tapınak Dağının istinat duvarının son kalıntısı olan, Kudüs’teki Kotel (Batı Duvarı); Beytüllahim yakınında bulunan, Raşel’in Mezarı; Hebron’daki Mahpela Mağarasında bulunan Ataların Mezarı; Tiberias’taki Maimonides (Rambam) ve Meron’daki Haham Şimon Bar Yohai mezarları.

İslami: Kudüs’te bulunan, Kaya Kubbesi (Kubbetüssahra) ve El- Aksa Camisini içine alan, Tapınak Dağı üzerindeki  Haremüşşerif bina topluluğu; Hebron’daki Atalar Mezarı; Akka’da bulunan El-Cezzar Camisi.

Hıristiyan: Kudüs’te bulunan, Via Dolorosa, Son Akşam Yemeği Odası, Kutsal Mezar Kilisesi ve İsa’nın ıstırabına ve çarmıha gerilişine tanık olmuş başka mekânlar; Beytüllahim’de Doğum Kilisesi; Nasıra’da Müjde Kilisesi; Celile Denizi (Kinneret Gölü) yakınında, Mutluluklar Dağı, Tabgha ve Capernaum.

Dürzî: Celile’de Hittin Boynuzları yakınında, Nebi Şuayb (Musa’nın kayınpederi Yetro’nun mezarı).

Bahaî: (19. asrın ortalarında, İran’da kurulmuş olan bağımsız dünya dini): Hayfa’da bulunan, Bahaî dünya merkezi Bab Tapınağı; Akka yakınında, Bahaîliğin peygamberi – kurucusu Bahaullah’ın Tapınağı.

Hep vurguladığımız üzere bu araştırmanın ana amacı, İsrailoğulları’nın din, toplum ve tarihini anlatmak değil, kendi coğrafyamızda küresel bir siyaset izleyerek Orta Doğu’yu olası bir savaşa sürüklemek isteyen İsrail’i tanımak, anlamak ve böylece izlenmesi gereken karşı siyasetin temellerini ortaya çıkarmaktır.

 



[1] İsrail Hakkındaki Gerçekler, s. 67, 122.

Bunlar da İlginizi Çekebilir

SARIZEYBEK MEDYA

Güncel Haber www.sarizeybekhaber.com.tr
Güncel Araştırma www.bilgeturksam.com
Video Haber www.sarizeybek.tv
Özel Haber www.erdalsarizeybek.com.tr
KİTAP www.sarizeybekhaber.com.tr
ÖZGEÇMİŞİ