Reklamlar
Anasayfa » Haber
07 Aralık 2016 ( 98 görüntülenme )

Türkiye - Ermenistan İlişkileri

Son dönem Türk-Ermeni ilişkilerinde verilen tavizler...
Ermenistan İlişkileri
 
Osmanlı döneminde Türklerle uyum içinde yaşayan Ermeniler, birinci dünya savaşı döneminde milliyetçilik akımları ve dış devletlerin etkisinde kalarak Osmanlı’ya karşı isyanlar başlatmışlar, bölge halkına zarar vermişlerdir. Yaşanan olayların vahametini önlemek amacıyla Osmanlı devleti Ermenileri tehcir kanunu ile bulundukları bölgelerden uzaklaştırmıştır. Yaşanan göç olayı Ermeniler tarafından soykırım olarak iddia edilmekte ve iki ülkenin temel sorununu oluşturmaktadır.
 
1920 sonlarında Kâzım Karabekir Paşa’nın Doğu Harekâtı başarıya ulaşmış, bu da Ermeniler konusunda İtilâf Devletleri’nin beklentilerini alt üst etmiştir. Ermeniler, I. Dünya Savaşı’nda Ruslarla, Millî Mücadele yıllarında Fransızlarla Güney Cephesinde Türklere karşı savaşmışlardır. Böylece tehcir öncesinde ve sonrasında Türklere karşı savaşan taraflardan biri olmuşlardır. İtilaf Devletleri ile birlikte Osmanlıya karşı savaşmış olmaları Lozan’da Ermeniler’in dayandığı en önemli nokta olmuştur.
 
Uluslararası bağlamda bu talepler Ermenilerce dile getirilirken, “Türkiye Ermenileri” ise TBMM Hükümeti ve Mustafa Kemal Paşa ile iyi ilişkiler kurmaya özen göstermişlerdir. İlişkileri sürdürmek için “Türk-Ermeni Teali Cemiyeti” adında bir cemiyet kurmuşlardır. Cemiyetin amacı nizamnamesinde; Türk ve Ermeni halkları arasındaki samimiyet ve dostluğu tesis etmek, TBMM’ye bağlı hakiki Türk Ermenileri yetiştirmek olarak belirtilmiştir.
 
Lozan görüşmeleri sonrasında “Türkiye Ermenileri” sonuçtan memnun olmalıdırlar ki, Anlaşmadan sonra ülkeye dönen İsmet Paşa başkanlığındaki Türk heyeti, Ermeni cemaati temsilcileri tarafından Çatalca’da karşılanmıştır. Ermeni temsilciler arasında Türkiye Ermenileri Patrik Kaymakamı Başpiskopos Kevork Arslanyan ve Cismani Meclis Başkanı Harutyun Mostiçyan da hazır bulunmuştur. Delegasyon, Ermeni cemaatinin sevinç ve sadakatlerini belirttikten sonra bu büyük başarıyı kutlamıştır. Diğer yandan da bazı Ermeni grupları tehciri bahane ederek Türkleri karalama kampanyalarına devam etmişlerdir.
Türkiye dışından bazı Ermeniler de Atatürk’e yapılmak istenen suikast girişimlerinin içinde yer almıştır. 1924-1927 yılları arasında Mustafa Kemal Paşa’ya altı suikast girişimi hazırlanmıştır. Eldeki bilgilere göre 1924 yılında, Atatürk’e karşı Ermenilerce yapılması planlanan ilk suikast girişiminin elebaşı Artin Karabet’tir. 1925 yılında yine elebaşı Manok Manokyan olan 3 kişilik çete, Atatürk’e suikast planı yaparken polis tarafından çökertilmiştir. Manokyan yapılan muhakemelerden sonra İstiklâl Mahkemesinin 5 Mayıs 1925 tarihli kararı ile idamla cezalandırılmıştır.
 
Bununla birlikte ülkesine bağlı olan ve Türkleri düşman olarak görmekten çok uzak olan Ermeniler de bu dönemde mevcuttur. 21 Ekim 1935 tarihinde Suriye’den Atatürk’e suikast yapmak isteyen kişiler yakalanınca, Ermeniler büyük tepki göstermiştir. Bu süreçte Ermeni yurttaşlarımız yaptıkları dinî törenlerle, dualarla Atatürk’e uzun ömürler dilemişlerdir.
 
Türkiye, Ermenistan’ı bağımsız olduğu anda tanıyan ilk ülkelerden biri olsa da iki ülke arasında diplomatik ilişki kurulmamıştır. Bunun sebebi Ermenistan’ın uluslararası arenada sözde soykırım iddialarıyla Türkiye’yi karalaması ve Türkiye’nin uzlaşma girişimlerine yanıt vermemesidir. Yıllardır Türkiye, Osmanlı arşivlerini dünya kamuoyuna açık tutmakta, tarihi çalışmalara ılımlı yaklaşmaktadır. Buna rağmen Ermenistan ve sözde soykırım destekçileri ülkeler arşivleri umursamadığı gibi tarih temelinde çalışmalara da sıcak bakmamaktadır.
 
Bir diğer husus da Azerbaycan’ın Karabağ bölgesinin Ermenistan tarafından işgal altında olmasıdır. Türkiye, Azerbaycan’ın mağduriyetini önemsemekte, bu nedenle bu hususu kırmızıçizgisi olarak görmektedir.
 
Akp hükümeti, birçok konuda olduğu gibi dış politikada da ritüelleri bozmuş ve denge siyasetinden uzak politikalar benimsemiştir. Dönemin Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu tarafından ortaya çıkarılan komşularla “sıfır sorun” politikası kapsamında sınır komşularımızla sorunların tamamen ortadan kaldırılması amaçlanmıştır. Bu politikaya Ermenistan da dahil edilmiş, karşı tarafın niyeti gözlenmeden taviz verilmeye başlanmıştır.
2007 yılında İsviçre’nin arabuluculuğunda başlatılan süreç, 10 Ekim 2009 tarihinde “Diplomatik İlişkilerin Tesisi Protokolü” ile “İkili İlişkilerin Geliştirilmesi Protokolü”nün imzalanması ile Ermenistan ile ilişkilerin normalleşeceği yönünde algılar oluşmaya başlamıştır. Henüz iki ülke arasındaki sorunlar çözülmemişken imzalanan bu protokol beklendiği gibi müttefikimiz Azerbaycan tarafından hoş karşılanmamıştır. Türkiye Dağlık Karabağ meselesinin kırmızı çizgisi olduğu vurgusunu sık sık yinelese de, eylemlerinin tersi yönde olması Azerbaycan ile ilişkilerin gerilmesine neden olmuştur.
 
2009 yılında Bursa’da gerçekleşen Türkiye-Ermenistan maçına dönemin Cumhurbaşkanları Abdullah Gül ve Serj Sarkisyan katılmış ve iki ülke arasında dostluk havası sergilenmiştir. Maç sırasında ve stad çevresinde Azerbaycan bayraklarının açılmasına engel olunmuş ve herhangi bir protesto olmaması için olağanüstü güvenlik önlemleri alınmıştır.
 
Fakat bu dostluk görüntülerinden çok geçmeden Ermenistan’ın tutumu klasik politikasına uygun bir şekilde tekrar değişmiştir. Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan, 22 Nisan 2010 tarihinde yaptığı televizyon konuşması ile Protokollerin onay sürecinin dondurulduğunu açıklayarak Türkiye’nin vizyonsuz girişimini yarıda bırakmıştır.
 
Sonuç olarak bugün Ermeni sınırı kapalı tutulmakta, iki ülke arasında diplomatik ilişki bulunmamaktadır. Başarısız olan bu girişim, iki ülke arasında herhangi bir olumlu gelişme sağlamadığı gibi Azerbaycan’la ilişkilerimizin de sarsılmasına neden olmuştur.
 
Kaynakça
TÜRKİYE VE ERMENİSTAN, STATÜKO VE NORMALLEŞME ARASINDA KAFKASYA SİYASETİ, BÜLENT ARAS, FATİH ÖZBAY,
http://arsiv.setav.org/Ups/dosya/22458.pdf
Türkiye - Ermenistan Siyasi İlişkileri,
http://www.mfa.gov.tr/turkiye-ermenistan-siyasi-iliskileri.tr.mfa
Cumhuriyet Döneminde Türk Ermeni İlişkileri, Yrd. Doç. Dr. Cafer Ulu,
http://turksandarmenians.marmara.edu.tr/tr/cumhuriyet-doneminde-turk-ermeni-iliskileri/
Türkiye-Ermenistan maçında 'dostluk' kazandı,
http://www.radikal.com.tr/turkiye/turkiye-ermenistan-macinda-dostluk-kazandi-959207/
 

Reklamlar

Önerilen Haberler

Bunlar da İlginizi Çekebilir

ABD'nin Kürdistan Merakı BAKIN KİME GİDİYORMUŞ... Putin'e "RIZA SARRAF" Dosyası! AB'DEN ERDOĞAN'A KIŞKIRTMA! MEDİNE'de Türk Askeri... BAKIN NASIL ÖLÜMDEN DÖNDÜ... KUTÜ’L AMMARE ZAFERİ… Bir İngiliz Tugayı'nın Esir Alındığı Muhteşem Zafer! ABD Rengini Belli Etti... Şimdi Sıra AKP'de! KÜRDİSTAN ÇIĞLIĞI ATAN BARZANİ'NİN DEDESİNE BAKINIZ OSMANLI NE YAPMIŞ... Tarihte Bugün: Atatürk Başkomutan İlan Edildi

Bakmadan Geçme!

KAPAT
Hedef: Adana-Gaziantep-Hatay... IŞİD'İN PERDE ARKASI!